oMatko!

Magazyn świadomych rodziców

Praw(n)ym okiem mamy / Prawo

Alimenty od byłego małżonka

Rozwód nie zawsze jest definitywnym końcem relacji z byłym małżonkiem. Pisaliśmy już o sytuacji małżonków, którzy są kredytobiorcami, a jednocześnie postanawiają zakończyć swój związek małżeński. Jednak często spotykane pytanie dotyczy innej kwestii finansowej w przypadku rozwodu, a mianowicie możliwości pozyskiwania alimentów od byłego małżonka. To zrozumiałe, że małżonkowie mogą obawiać się o to, co wydarzyłoby się po rozwodzie w zakresie ich sytuacji finansowej. Alimenty od byłego małżonka to temat kontrowersyjny, który może budzić skrajne emocje oraz opinie. Instytucja ta jest jednak w wielu przypadkach bardzo potrzebna, a także w pełni uzasadniona.

Alimenty po rozwodzie?

Sytuacja zarobkowa małżonków nie zawsze jest oczywista i jednakowa. Wpływy na rzecz wspólnego budżetu domowego małżonków często nie są równe, sytuacja majątkowa jest bardzo zróżnicowana. Istnieje wiele przykładów takiego stanu rzeczy, a jego powody nie są dla nas ważne. Należy natomiast być świadomym, że kobieta lub mężczyzna zostają niekiedy obciążeni obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz byłego małżonka, gdy już zapadnie decyzja o rozwodzie.

Przedmiotowa kwestia została unormowana w art. 60 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 5 marca 1964 roku, Nr 9, poz. 59). Byli małżonkowie mają prawo żądać od siebie po rozwodzie wsparcia finansowego w postaci alimentów. Prawo do ewentualnych świadczeń po rozstaniu, zakres oraz okres ich trwania determinuje wina za rozpad małżeństwa. Małżonek może domagać się uiszczania na jego rzecz alimentów już w pozwie rozwodowym. Taka możliwość istnieje jednak również później – ustnie lub pisemnie w toku sprawy rozwodowej albo już po zapadnięciu wyroku orzekającego rozwód, szczególnie wtedy, gdy nastąpiły uzasadnione okoliczności dotyczące zmiany sytuacji życiowej i materialnej byłego małżonka lub obojga małżonków.

Wyrok

Jak wspomniano wyżej, kluczową kwestią jest wyrok orzekający rozwód małżonków w części orzekającej o winie za rozpad małżeństwa. Jeśli jeden z małżonków został uznany za jedynie winnego rozpadu małżeństwa, może być on zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz byłego małżonka. Jeśli rozwód spowodował istotne pogorszenie sytuacji materialnej niewinnego małżonka, sąd na wniosek małżonka niewinnego może orzec, iż małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w stosownym zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie był w niedostatku. Podkreślić należy, iż małżonkowi, który został uznany za wyłącznie winnego rozkładowi pożycia, nigdy nie przysługuje prawo żądania alimentów od małżonka niewinnego.
Rozszerzony obowiązek alimentacyjny ustanawiany jest bez ograniczenia czasowego i wygasa dopiero w momencie zawarcia przez małżonka niewinnego nowego małżeństwa albo w przypadku, gdy odpadną przesłanki tego obowiązku.

Drugi przypadek ma miejsce, gdy wyrok rozwodowy zapada bez orzekania o winie albo z przypisaniem winy obojgu małżonkom. W takiej sytuacji małżonek może domagać się uiszczania na jego rzecz alimentów, jeśli popadł w niedostatek, i w zakresie odpowiadającym jego usprawiedliwionym potrzebom, w tym możliwościom zarobkowym i majątkowym małżonka zobowiązanego. Niedostatek to stan, gdy były małżonek nie jest w stanie własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb życiowych. Do najczęstszych przyczyn niedostatku możemy zaliczyć m.in. niemożność podjęcia pracy zarobkowej wskutek konieczności zajmowania się utrzymaniem i wychowaniem dzieci. Powodem może być również brak kwalifikacji zawodowych do wykonywania odpowiedniej do wieku, stanu zdrowia i posiadanych umiejętności pracy. Zaznaczyć należy jednak, iż te powody muszą mieć uzasadnienie obiektywne.

Sytuacja materialna

Prawo nie określa, jakie potrzeby materialne są niezbędne człowiekowi. Sąd każdorazowo bada indywidualną sytuację małżonków, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności. Nie ma przecież obiektywnych ram i wytycznych w zakresie stanu materialnego i sytuacji życiowej uniwersalnych dla każdego człowieka. Zbadana będzie sytuacja obojga małżonków, bowiem nawet niedostatek jednego z byłych małżonków i jednoczesna niezbyt dobra sytuacja materialna drugiego byłego małżonka nie może być powodem nakładania na niego obowiązku alimentacyjnego, którego nie będzie on w stanie spełniać. Co ważne, niepozyskiwanie dochodów, i tym samym egzystencja w niedostatku jednego z byłych małżonków, przy jednoczesnym posiadaniu przez niego pewnych składników majątkowych, nie będzie przesłanką pozyskiwania przez niego alimentów. Składniki majątkowe, które mogłyby być spieniężone i tym samym mogłyby zmienić sytuację byłego małżonka, mogą wykluczyć alimenty na jego rzecz.

W omawianym przypadku obowiązek alimentacyjny wygasa z upływem 5 lat od daty uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Sąd może jednak ze względu na wyjątkowe okoliczności, na żądanie uprawnionego, przedłużyć w/w termin. Obowiązek ten ulegnie również wygaśnięciu z chwilą zawarcia nowego małżeństwa przez małżonka uprawnionego do alimentów. Co ważne, małżonek zobowiązany nie zostaje zwolniony z obowiązku alimentacyjnego wskutek zawarcia kolejnego związku małżeńskiego, jednakże taka sytuacja może spowodować obniżenie kwoty obowiązku alimentacyjnego.

Marta Larisch autor artykułu

Reklama

Polecamy!