oMatko!

Magazyn świadomych rodziców

Psychologia

Jak wybrać przedszkole dla Twojego dziecka?

Zdecydowaliście, że Wasze dziecko od września pójdzie do przedszkola. Zastanawiacie się teraz, jakie przedszkole wybrać. To ważna decyzja w życiu Waszej rodziny, ponieważ wiek przedszkolny to czas na stopniowe przygotowanie dziecka do samodzielnego funkcjonowania poza rodziną.

 

Cele edukacji przedszkolnej

 

Zadaniem każdego przedszkola w Polsce, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 roku (poz. 977), jest wspomagać rozwój poznawczy, społeczno-emocjonalny i fizyczny dziecka, stwarzać mu warunki do zabawy i nauki, wprowadzać dziecko w świat wartości i sztuki, wspierać jego ciekawość, aktywność i samodzielność oraz przygotować do edukacji szkolnej.

Obecnie funkcjonują trzy koncepcje edukacji przedszkolnej: pedagogiczna, szkolna i mieszana. W pierwszej (dominuje on w krajach skandynawskich, Niemczech i Włoszech) przedszkole to miejsce swobodnego i nieskrępowanego rozwoju wychowanka, gdzie liczy się rozwój społeczny i emocjonalny dziecka, jego samodzielność i swoboda działania. W przedszkolach o takim podejściu często rezygnuje się z gotowych pomocy, oferując dzieciom naturalne materiały (kamienie, gałązki, glinĘ), które mają pomóc w doświadczaniu i ćwiczeniu kluczowych kompetencji. W placówce wydziela się miejsca do zabawy swobodnej oraz kąciki tematyczne, poświęcone konkretnej aktywności (czynności). W ramach tego podejścia funkcjonują przedszkola Marii Montessori, przedszkola leśne czy freblowskie.

W podejściu szkolnym (kraje anglojęzyczne, Francja, Irlandia, Wielka Brytania) przedszkole to etap przygotowawczy do nauki szkolnej, gdzie dziecko ma przystosować się do roli ucznia. Największą wagę przykłada się do ćwiczenia umiejętności o charakterze szkolnym, a więc do wspomagania nauki czytania, pisania oraz liczenia. Nauczyciel tłumaczy dzieciom materiał na zasadach podobnych do tych, jakie obowiązują w szkole, dzieci ćwiczą zdolności manualne, wycinają, wykonują proste obliczenia. Mimo że podstawa programowa zakłada uczenie się poprzez zabawę, dzieci niewiele czasu spędzają na wolnej zabawie.

W niektórych krajach czy typach placówek stosowane jest podejście mieszane, łączące oba elementy wyżej wymienionych koncepcji. Przyjmuje się, że im młodsze dziecko, tym więcej elementów zaczerpniętych z podejścia pedagogicznego należy wobec niego stosować. W miarę dorastania powinno się zwiększać obecność cech podejścia szkolnego.

 

Krótko o tym, jak powstało przedszkole

 

W wyniku rozwoju społeczno-gospodarczego w Europie w XVIII wieku powstała konieczność podejmowania pracy przez kobiety. Zaistniał problem, co zrobić z małymi dziećmi. W tym czasie pojawiła się wczesna forma przedszkola nazywana ochronką, która prowadzona była najczęściej przez związki wyznaniowe lub organizacje dobroczynne. Pierwsze ochronki powstały we Francji (dzięki działalności pastora ewangelickiego Jana Fryderyka Oberlina), w Anglii (tu prekursorem był Robert Owen), w Irlandii (Samuel Wilderspin) oraz we Włoszech (placówki dla dzieci sióstr Agazzi). W Polsce pierwszą ochronkę założono w Warszawie w 1837 roku. Działał w niej Teofil Stanisław Nowosielski.

Do ochronki przyjmowano dzieci w wieku żłobkowym, przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Spędzały one czas na śpiewach, modlitwach i zabawach. Wiele uwagi zwracano na wdrażanie zasad odpowiedniego zachowania się w towarzystwie. Z czasem dostrzeżono potencjał ochronek jako miejsc „wyrównywania szans edukacyjnych”, gdyż zapewniały opiekę dzieciom z biedniejszych środowisk i pozwalały na podjęcie pracy ich matkom.

Pierwsze przedszkole, inaczej „ogrody dziecięce” (z niem. Kindergarten), pojawiło się w Niemczech. Jego twórcą był Fryderyk Wilhelm Fröbel, który opracował metodykę pracy przedszkolnej, rodzaje i formy zabawek, za pomocą których dzieci mogły ćwiczyć i rozwijać swoje uzdolnienia. W ogródkach freblowskich dzieci przygotowywano do nauki w szkole poprzez śpiew, słuchanie tekstu opowiadanego, rysowanie, zajęcia manualne. Dzieci były aktywne fizycznie, spędzały dużo czasu na świeżym powietrzu. Pomoce dydaktyczne stanowiły najprostsze materiały: piasek, glina, drewno.

 

Możliwości na rynku polskim

 

W naszym kraju działają publiczne i prywatne przedszkola. Coraz częściej zdarza się, szczególnie w większych miastach, że te pierwsze profilują się w konkretnym obszarze aktywności. Mamy więc przedszkola (publiczne i prywatne):

– językowe – w takich przedszkolach dzieci mają kontakt z językiem obcym od najmłodszych lat, nauka jest dostosowana do poziomu rozwoju dziecka,

– sportowe – mamy tam zajęcia sportowe, zarówno dla dziewczynek, jak i dla chłopców,

– artystyczne – kładą nacisk na zabawy plastyczne, muzyczne lub warsztaty aktorskie,

– ekologiczne – obowiązuje w nich zdrowy styl życia, diety i zachowania prozdrowotne,

– wyznaniowe – oparte o religijny system wartości, kształtują sferę duchową.

Obok przedszkoli profilowanych są jeszcze placówki integracyjne, do których uczęszczają dzieci pełnosprawne i te z różnym stopniem niepełnosprawności. Praca w takim przedszkolu jest inaczej zorganizowana, a zajęcia odbywają się w mniejszych grupach. Dzieci znajdują się pod stałą opieką specjalistów: rehabilitanta, logopedy i nauczyciela wspomagającego.

W grupie prywatnych przedszkoli funkcjonują cztery główne typy placówek. Celem przedszkola montessoriańskiego jest stworzenie dzieciom optymalnych warunków rozwojowych, wspieranie ich w naturalnej radości, otwartości na świat, inne kultury i ludzi. Przywiązuje się w nim również dużą wagę do rozwoju osobowości dziecka, jego autonomii i szacunku wobec samego siebie oraz innych. Pedagogika waldorfska postrzega człowieka bardzo wszechstronnie, przyjmuje ona, iż dziecko, przychodząc na świat, przynosi ze sobą duchową indywidualność, zdolności, zalążki idei, a rolą nauczyciela jest pomóc mu je rozwijać. W przedszkolu leśnym dochodzi do wspierania motoryki dzieci poprzez naturalne, zróżnicowane, ukierunkowane na zabawę poruszanie się w terenie. Wychowankowie mają możliwość głębokiego przeżywania całorocznego rytmu pór roku oraz towarzyszących temu zjawisk przyrodniczych, postrzegania otaczającego świata za pomocą wszystkich zmysłów, pierwotnego doświadczania. W przedszkolach leśnych proces uczenia się zachodzi całościowo, poprzez zmysły, ciało, wszystkie płaszczyzny percepcyjne. Dziecko poznaje rośliny i zwierzęta w ich naturalnym środowisku, doświadcza swoich fizycznych granic i przekracza je, uczy się ciszy i uważności na wypowiadane słowa. Przedszkole leśne budzi wrażliwość przy postrzeganiu kontekstu i związków zachodzących w przyrodzie i ekologii, rozwija szacunek do flory i fauny oraz do życia w ogóle. Ostatnim typem placówek są przedszkola freblowskie, w których dzieci bawią się specjalnymi zabawkami, zwanymi „darami”, służącymi do rozwijania osobowości dziecka, odpowiadającymi trzem okresom przedszkolnym (okres kuli, walca i sześcianu). W nauczaniu dominują zasady: poglądowości, aktywności, dostępności, systematyczności i logicznej kolejności.

Przy wyborze przedszkola nie kieruj się modą i trendami. „Modne” nie oznacza, że najlepsze dla Twojego dziecka i dla Ciebie. Poniżej przedstawiam Ci kryteria, którymi sama kierowałam się podczas wyboru placówki dla moich dzieci.

  1. Lokalizacja przedszkola– zwróć uwagę, czy przedszkole znajduje się blisko placu zabaw czy parku. Ze względu na organizację odprowadzania i przyprowadzania dziecka ważne jest również, czy przedszkole znajduje się blisko, czy też daleko od Twojego miejsca zamieszkania lub pracy.
  2. Godziny otwarcia– jest to ważna informacja ze względu na dostosowanie godzin pracy rodziców, dziadków lub opiekunów do rytmu przedszkolnego.
  3. Opłaty– sprawdź, jaki jest miesięczny koszt przedszkola oraz co mieści się w tej kwocie. Dowiedz się również, jakie są dodatkowe przewidziane opłaty.
  4. Przygotowanie do przedszkola i adaptacja– dobrze, gdy placówka oferuje zajęcia przygotowujące do pójścia do przedszkola oraz umożliwia najmłodszym dzieciom adaptację – okres, w którym szczególnie dba się o dziecko, rodzinę i ich potrzeby.
  5. Nauczycielka przedszkolna– powinna być ciepła, twórcza, wzbudzająca sympatię dzieci, wspierająca, a równocześnie stanowcza, stawiająca jasne wymagania, dojrzała emocjonalnie. To właśnie ona spędza najwięcej czasu z dzieckiem, od niej zależy to, jak dziecko będzie odbierać przedszkole i się w nim czuć. Zwróć zatem uwagę na kwalifikacje nauczycielek przedszkolnych. Najlepiej, gdy mają wykształcenie wyższe oraz ukończone różne dodatkowe kursy. Cenne jest też doświadczenie zawodowe.
  6. Bezpieczeństwo– zwróć uwagę na bezpieczeństwo przedszkola, np. na zabezpieczenie drzwi wejściowych/wyjściowych. Niezwykle ważne jest też dostosowanie pomieszczeń i placu zabaw do potrzeb dzieci. To samo dotyczy jakości zabawek oraz przedszkolnego wyposażenia.
  7. Drzemka– są dzieci, które w ciągu dnia potrzebują drzemki, ale są i takie, której takiej potrzeby nie mają. Dobrze, gdy program dnia uwzględnia czas na odpoczynek, jednak nie powinno być to obowiązkowe leżakowanie. W czasie odpoczynku dzieci powinny mieć możliwość zaśnięcia lub słuchania bajki, rysowania lub cichej zabawy – w zależności od potrzeb.
  8. Grupa– dobrze, by grupa nie była zbyt liczna (nie przekraczała 20 osób) oraz by na 10 dzieci przypadała jedna osoba dorosła. Warto się dowiedzieć, czy dzieci w grupie są rówieśnikami, czy też, jak bywa w niektórych przedszkolach, roczniki starsze są łączone z młodszymi. Warto także zapytać, czy jeden nauczyciel prowadzi daną grupę przez cały okres przedszkolny, czy też co roku osoba dorosła się zmienia (każda z tych opcji kryje w sobie możliwości i zagrożenia).
  9. Jedzenie– warto zapoznać się z przykładowym jadłospisem oferowanym przez przedszkole. Jeśli Twoje dziecko jest alergikiem, sprawdź, czy przedszkole uwzględnia specjalne potrzeby żywieniowe takich dzieci. Jedzenie ma być przede wszystkim zdrowe. Zapytaj, czy przedszkole ma własną kuchnię, czy korzysta z cateringu. Przedszkole powinno również zostawiać dzieciom swobodę co do tego, co i ile chcą zjeść w ramach danego posiłku.
  10. Kontakty z rodzicami– ważne są również zasady kontaktów kadry przedszkolnej z rodzicami. Dobrze jest wiedzieć wcześniej, jak często odbywają się zebrania oraz czy w danym przedszkolu obowiązuje zasada rozmowy z wychowawcą przy odbieraniu dziecka z przedszkola.
  11. Rytm dnia – bardzo ważne jest, aby grupa przedszkolaków funkcjonowała w ramach stałego rytmu dnia. Czas na zabawę i edukację, spacery, posiłki oraz odpoczynek powinien w harmonijny sposób wypełniać dzień. Ważne, aby grafik nie był ani zbyt przeładowany, ani zbyt swobodny.
  12. Uroczystości przedszkolne– mają na celu zintegrowanie społeczności przedszkolnej z rodziną, a także stwarzają dziecku okazję do poznawania świata i odnajdywania się w sytuacji wystąpień, spotkań z nowymi osobami.
  13. Warunki lokalowe– dobrze, by sale, w których przebywają dzieci, były przestronne i jasne, z naturalnym światłem i dobrą wentylacją. Pomieszczenia powinny być estetyczne i dostosowane do potrzeb dzieci. Bardzo istotne są przemyślane i bezpieczne szatnie, korytarze i łazienki. Warto także zwrócić uwagę na plac zabaw, ocenić go pod względem przyjazności, bezpieczeństwa i czystości.
  14. Zajęcia dodatkowe– dobrze, gdy masz wybór różnych zajęć dodatkowych (plastyka, muzyka, języki, karate itp.). Pamiętaj, aby z rozwagą zapisywać na nie dziecko, tak by go nie przeciążyć.

Zrób listę interesujących Cię przedszkoli, zbierz potrzebne dla Ciebie informacje (przestudiuj zawartość strony internetowej przedszkola, odwiedź osobiście placówkę i w trakcie tych odwiedzin przyjrzyj się pracom dzieci, dyplomom, wyróżnieniom – to wszystko odzwierciedla życie przedszkolne; zapoznaj się z dyrektorem lub nauczycielem placówki, porozmawiaj z rodzicami dzieci, które uczęszczają do przedszkola, przejdź się na „drzwi otwarte”), porównaj oferty, rozważ wszystkie „za” i „przeciw”, dokonaj wyboru i zdecyduj się na najlepsze dla Ciebie i Twojego dziecka propozycje. Potem pozostanie Ci już tylko złożyć kartę zgłoszeniową do przedszkola (w państwowych przedszkolach termin składania podań kończy się w marcu–kwietniu).

 

Bibliografia:
A. Kałuba-Korczak, Od XVIII-wiecznych ochronek do przedszkoli w XXI wieku, „Wychowanie w Przedszkolu” 2017, nr 4.
B. J. Kuczmierowska, Jak wybrać najlepsze przedszkole dla twojego dziecka, źródło: http://czasdzieci.pl/ro_artykuly/id,2384a1.html (dostęp 01.05.2017).
M. Pieprzyk, Uczenie się całościowe w leśnych przedszkolach – „Waldkingergarten” w Niemczech, „Studia Edukacyjne” 2014, nr 32.
M. Pletty, Rodzaje przedszkoli, źródło: http://dziecisawazne.pl/rodzaje-przedszkoli/ (dostęp 01.05.2017).

dr Marta Majorczyk autor artykułu

Reklama

Polecamy!